سورهی ممتحنه سورهی شمارهی ۶۰ قرآن کریم با ۱۳ آیه است. در این نوشته معرفی، موضوعات، آیات منتخب و درسهای کلیدی این سوره را میخوانید؛ متن کامل آیات با ترجمهی فارسی نیز در لینک پایین صفحه در دسترس است.
معرفی سوره
این سوره از نظر تعداد آیه از سورههای کوتاه قرآن است و موضوعات محوری آن عبارتاند از: اخلاق. آگاهی از موضوع اصلی هر سوره، فهم پیام آن را سادهتر میکند و تلاوت با تدبر را جان میبخشد؛ به همین دلیل علما همواره به خواندن ترتیب موضوعی سورهها توصیه کردهاند.
آیات منتخب
سه آیه از ابتدا، میانه و پایان این سوره را برای آشنایی اولیه با فضای کلام الهی بخوانید:
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَتَّخِذُوا۟ عَدُوِّى وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَآءَ تُلْقُونَ إِلَيْهِم بِٱلْمَوَدَّةِ وَقَدْ كَفَرُوا۟ بِمَا جَآءَكُم مِّنَ ٱلْحَقِّ يُخْرِجُونَ ٱلرَّسُولَ وَإِيَّاكُمْ ۙ أَن تُؤْمِنُوا۟ بِٱللَّهِ رَبِّكُمْ إِن كُنتُمْ خَرَجْتُمْ جِهَٰدًۭا فِى سَبِيلِى وَٱبْتِغَآءَ مَرْضَاتِى ۚ تُسِرُّونَ إِلَيْهِم بِٱلْمَوَدَّةِ وَأَنَا۠ أَعْلَمُ بِمَآ أَخْفَيْتُمْ وَمَآ أَعْلَنتُمْ ۚ وَمَن يَفْعَلْهُ مِنكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَآءَ ٱلسَّبِيلِ
ای کسانی که ایمان آوردهاید! دشمن من و دشمن خودتان را دوست نگیرید! شما نسبت به آنان اظهار محبّت میکنید، در حالی که آنها به آنچه از حقّ برای شما آمده کافر شدهاند و رسول اللّه و شما را به خاطر ایمان به خداوندی که پروردگار همه شماست از شهر و دیارتان بیرون میرانند؛ اگر شما برای جهاد در راه من و جلب خشنودیم هجرت کردهاید؛ (پیوند دوستی با آنان برقرار نسازید!) شما مخفیانه با آنها رابطه دوستی برقرار میکنید در حالی که من به آنچه پنهان یا آشکار میسازید از همه داناترم! و هر کس از شما چنین کاری کند، از راه راست گمراه شده است!
۞ عَسَى ٱللَّهُ أَن يَجْعَلَ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ ٱلَّذِينَ عَادَيْتُم مِّنْهُم مَّوَدَّةًۭ ۚ وَٱللَّهُ قَدِيرٌۭ ۚ وَٱللَّهُ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ
امید است خدا میان شما و کسانی از مشرکین که با شما دشمنی کردند (از راه اسلام) پیوند محبّت برقرار کند؛ خداوند تواناست و خداوند آمرزنده و مهربان است.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَتَوَلَّوْا۟ قَوْمًا غَضِبَ ٱللَّهُ عَلَيْهِمْ قَدْ يَئِسُوا۟ مِنَ ٱلْءَاخِرَةِ كَمَا يَئِسَ ٱلْكُفَّارُ مِنْ أَصْحَٰبِ ٱلْقُبُورِ
ای کسانی که ایمان آوردهاید! با قومی که خداوند آنان را مورد غضب قرار داده دوستی نکنید؛ آنان از آخرت مأیوسند همانگونه که کفار مدفون در قبرها مأیوس میباشند!
درسهای کلیدی
- پیوند مستقیم با خدا در همهی حالات، پیام مشترک آیات این سوره است
- توجه به معاد و پیامد اعمال، از محورهای تکرارشوندهی کلام وحی است
- تدبر در آیات — نه صرفِ خواندن — هدف نزول قرآن است
پیشنهاد مطالعه و کاربرد
متن کامل و ترجمهی این سوره را در صفحهی اختصاصی ممتحنه بخوانید، تفسیر آن را با شش منبع معتبر دنبال کنید و با ابزار حفظ قرآن آیات آن را به حافظه بسپارید. آیات این سوره در نمازهای واجب و مستحب نیز خوانده میشود و آشنایی با معنایش، حضور قلب در نماز را افزایش میدهد.
