پرسش «امامت و نبوت چه تفاوتی دارند؟» یکی از جستجوهای پرتکرار است. بیایید دقیق مقایسه کنیم.
مقایسه در یک نگاه
تعریف و ماهیت:
- امامت: امامت عهده‌داری از رهبری دینی و دنیوی جامعه پس از پیامبر است؛ امام ولیّ امر، نگهبان شریعت و مبیّن قرآن به شمار می‌آید.
- نبوت: نبوت منصب دریافت وحی و ابلاغ آن به مردمان است؛ پیامبر فرستاده‌ی خداوند برای رساندن پیام آسمان به زمین است.
ارتباط با وحی:
- امامت: امام وحی تازه‌ای دریافت نمی‌کند، اما به علم الهی و الهام ویژه و ولایت تشریعی برگزیده میشود.
- نبوت: پیامبر آیات الهی را مستقیماً از فرشته‌ی وحی دریافت می‌کند و قرآن همان وحی مکتوب اوست.
نحوه‌ی نصب:
- امامت: امام را خداوند برمی‌گزیند و پیامبر او را با نصّ و تصریح معرفی می‌کند و رای مردم در تعیین او نقشی ندارد.
- نبوت: پیامبر نیز از سوی خداوند گمارده میشود، اما آمدنش پیش‌تر در کتاب‌های آسمانی پیشین بشارت داده شده است.
تداوم:
- امامت: امامت پیوسته است و تا روز قیامت حجت خدا در زمین قطع نمی‌شود؛ در عصر ما امام دوازدهم در غیبت به سر می‌برد.
- نبوت: نبوت با پیامبر خاتم به پایان رسید و پس از او دیگر پیامبری نخواهد آمد.
دامنه‌ی مسئولیت:
- امامت: حفظ دین از تحریف، تبیین احکام، قضاوت عادلانه و اداره‌ی امور مردم بر عهده‌ی امام است.
- نبوت: آوردن شریعت، ابلاغ وحی و بنیان‌گذاری دین جدید از وظایف ویژه‌ی پیامبر است.
کدام را انتخاب کنیم؟
برای درک درست این دو منصب باید دانست که نبوت و امامت در وجود پیامبر خاتم گرد هم آمدند؛ ایشان هم پیامبر بود و هم امام. قرآن از ابراهیم علیه‌السلام یاد می‌کند که پس از مراتب نبوت، آزمونهای بزرگی را پشت سر گذاشت و سپس به مقام امامت رسید؛ پس امامت مقامی است که حتی برخی انبیا پس از صبر و اتمام کلمات الهی به آن نائل شدند. سبک زندگی مؤمنانه ایجاب می‌کند که انسان علاوه بر باور به نبوت، امام زمان خود را بشناسد و در پیروی از او از هر رویه‌ی سلیقه‌ای بپرهیزد و ولایت را در تمام شئون زندگی جاری کند.
پرسش‌های پرتکرار
آیا هر پیامبری امام نیز هست؟
نه؛ امامت مقامی متمم و بالاتر است و قرآن نشان میدهد ابراهیم پس از نبوت و آزمونهای الهی به آن دست یافت.
چرا امام را مردم انتخاب نمیکنند؟
زیرا ادامهدهندهی نبوت باید معصوم و آگاهترین افراد زمان باشد و این ویژگی تنها با نصّ الهی روشن میشود.
با پایان نبوت راه هدایت بسته شد؟
نه؛ امامت ادامهی هدایت الهی و پاسدار شریعت پیامبر خاتم است.
سخن پایانی آنکه این موضوع را نباید فقط «بدانیم»؛ قرار دادن آن در زندگی روزمره، مغز تن است.