این پرسش یکی از پرسشهای پرتکرار فارسیزبانان است؛ بیایید پاسخ آن را دقیق بررسی کنیم.
پاسخ اجمالی
هر مكلفی كه مجتهد نیست و قدرت استنباط ندارد، باید یك مجتهد جامعالشرایط را تقلید كند یا احتیاط كند؛ و احتیاط بدون علم دشوار است.
توضیح تفصیلی
دین ما مجموعهای از احكام عملی است که برداشتن آنها بدون تخصص ممکن است به خطا بینجامد. از این رو فقها از زمان غیبت صغری، لزوم رجوع غیرمتخصص به مجتهد جامعالشرایط را از ادلهی عقلی و نقلی استنباط كردهاند. شرایط مرجع مانند اجتهاد، عدالت، تقوا و ورشكستگی در دین در رسالهها آمده است. برای تشخیص، راههای متعددی مانند شهادت عدهای از اهل خبره یا شیاع موجب علم وجود دارد. تقلید یعنی عمل به فتوای مجتهد؛ و همهی مكلفان — زن و مرد — در این حكم شریكاند.
شرایط و ارکان
- اجتهاد زنده و جامعالشرایط بودن مرجع
- كسب علم یا اطمینان به مرجعیت از راه مشروع
- استمرار تقلید تا زمان تغییر شرایط مرجع
آیات قرآن در این باب
وَمَآ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًۭا نُّوحِىٓ إِلَيْهِمْ ۚ فَسْـَٔلُوٓا۟ أَهْلَ ٱلذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
و پیش از تو، جز مردانی که به آنها وحی میکردیم، نفرستادیم! اگر نمیدانید، از آگاهان بپرسید (تا تعجب نکنید از اینکه پیامبر اسلام از میان همین مردان برانگیخته شده است)!
پرسشهای پرتکرار
اگر مرجع تقلیدم فوت كرد چه كنم؟
اگر به بقا و تساوی فتاوایش با مجتهد زنده علم داشته باشی میتوانی بر او باقی بمانی؛ وگرنه باید مجتهد زنده تقلید كنی.
كودك نابالغ تقلید میكند؟
تقلید برای نابالغ لازم نیست؛ اما پس از بلوغ باید احكام را از مرجع بگیرد.
خواندنِ یکباره کافی نیست؛ بازگشت به این نکتهها در تجربهی روزمره، تفاوتساز است.
