این پرسش یکی از پرسش‌های پرتکرار فارسی‌زبانان است؛ بیایید پاسخ آن را دقیق بررسی کنیم.
تعریف
ترجمهی قرآن انتقال معنای آیات به زبانی دیگر است تا غیرعرب‌زبانان بتوانند به پیام وحی دست یابند. مترجمان عالمان برای این کار شیوه‌های گوناگونی چون ترجمهی لفظی، معنایی و تفسیری را به کار برده‌اند. ترجمه هرچند لازم و سودمند است، جایگزین متن عربی وحی نمی‌شود.
اقسام ترجمه
- ترجمهی لفظی؛ متن‌نمود واژه به واژه با خطر کژتابی
- ترجمهی معنایی؛ رساندن مقصود با زبانی روان و درست
- ترجمهی تفسیری؛ همراه با توضیح و ابهام‌زدایی
شرایط مترجم
- تسلط بر زبان عربی و ادبیات آن
- آشنایی با تفسیر، اسباب نزول و شأن نزول
- دانش اصول فقه و کلام برای فهم دقیق مفاهیم
- برخورداری از زبان فارسی روان و قلمی گیرا
حدود و محدودیت‌های ترجمه
- جنبه‌های ادبی و موسیقایی قرآن در ترجمه بازنمایی نمی‌شود
- چندمعنایی برخی آیات در یک ترجمه نمی‌گنجد
- استناد فقهی به ترجمه بدون رجوع به متن و تفسیر کافی نیست
آداب بهره‌گیری از ترجمه
- سنجش چند ترجمهی معتبر در آیات مهم
- بهره‌گیری از ترجمه در کنار تفسیر برای فهم عمیق‌تر
- پرهیز از اتکا به ترجمههای بی‌اسناس و ناشیان
حکمت و فلسفه
ترجمه پل گذر به معنای قرآن است، نه خودِ آن خانه؛ پس از پل بگذریم اما خانه را از یاد نبریم.
آیات قرآن در این باب
إِنَّآ أَنزَلْنَٰهُ قُرْءَٰنًا عَرَبِيًّۭا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
ما آن را قرآنی عربی نازل کردیم، شاید شما درک کنید (و بیندیشید)!
وَلَوْ جَعَلْنَٰهُ قُرْءَانًا أَعْجَمِيًّۭا لَّقَالُوا۟ لَوْلَا فُصِّلَتْ ءَايَٰتُهُۥٓ ۖ ءَا۬عْجَمِىٌّۭ وَعَرَبِىٌّۭ ۗ قُلْ هُوَ لِلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ هُدًۭى وَشِفَآءٌۭ ۖ وَٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ فِىٓ ءَاذَانِهِمْ وَقْرٌۭ وَهُوَ عَلَيْهِمْ عَمًى ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ يُنَادَوْنَ مِن مَّكَانٍۭ بَعِيدٍۢ
هرگاه آن را قرآنی عجمی قرار می‌دادیم حتماً می‌گفتند: «چرا آیاتش روشن نیست؟! قرآن عجمی از پیغمبری عربی؟!» بگو: «این (کتاب) برای کسانی که ایمان آورده‌اند هدایت و درمان است؛ ولی کسانی که ایمان نمی‌آورند، در گوشهایشان سنگینی است و گویی نابینا هستند و آن را نمی‌بینند؛ آنها (همچون کسانی هستند که گوئی) از راه دور صدا زده می‌شوند!»
وَمَآ أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوْمِهِۦ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ ۖ فَيُضِلُّ ٱللَّهُ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِى مَن يَشَآءُ ۚ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ
ما هیچ پیامبری را، جز به زبان قومش، نفرستادیم؛ تا (حقایق را) برای آنها آشکار سازد؛ سپس خدا هر کس را بخواهد (و مستحق بداند) گمراه، و هر کس را بخواهد (و شایسته بداند) هدایت می‌کند؛ و او توانا و حکیم است.
پرسش‌های پرتکرار
آیا خواندن ترجمهی فارسی ثواب تلاوت قرآن را دارد؟
ثواب وعیده در روایات ویژهی تلاوت متن عربی قرآن است؛ خواندن ترجمه برای فهم معنا بسیار سودمند است اما حکم تلاوت را ندارد.
کدام ترجمه برای آغاز کار مناسبتر است؟
ترجمههایی چون ترجمهی مکارم شیرازی و الهی قمشهای به سبب زبان روان برای آشنایی نخست مناسباند و برای پژوهش باید به ترجمههای تفصیلیتر رجوع کرد.
خواندنِ یک‌باره کافی نیست؛ بازگشت به این نکته‌ها در تجربه‌ی روزمره، تفاوت‌ساز است.