قصه زکریا و دعای فرزند؛ امیدی که در محراب پیری شکفت در قرآن کریم

زکریا در آنجا که پرستشگاه تنها یارش بود، دست به آسمان برداشت و در سنینی که امید فرزند می‌میرد، از خدا وارثی خواست که نام نیک و تقوا را ادامه دهد؛ و بشارت یحیی رسید.

روایت

زکریا سال‌ها در بیت‌المقدس به عبادت و پرورش مریم پرداخته بود. هرگاه به محراب او درمی‌آمد، رزقی تازه می‌یافت و می‌پرسید این از کجاست؛ پاسخ می‌شنید که از سوی خداوند است که به هر که بخواهد، بی‌حساب روزی می‌دهد.

دیدن این عنایت الهی در خانه مریم، جرقه آرزویی کهن را در دل زکریا زنده کرد؛ او به پیری رسیده بود و همسرش نیز نازا شده بود و تبار کاهنان در آستانه فرسایش بود. اما او آموخته بود که روزی بی‌حساب خدا، به شمار سال‌ها بسته نیست.

او دعا را به نماز مخلوط ساخت و آهسته و پنهانی، با خدای خود در آنجا سخن گفت که پروردگارا، استخوان‌هایم سست شد و سرم به سفیدی گرایید و در دعای تو هیچ‌گاه بی‌برکت نبودم؛ و من از خویشاوندانم پس از خود بیم دارم و همسرم نازاست؛ پس از خودم برایم جانشینی قرار ده که وارث من و از خاندان یعقوب باشد و او را پروردگارا، خوشنود ساز.

دعای پنهان او پاسخ آسمانی گرفت: ای زکریا، ما تو را به پسری به نام یحیی بشارت می‌دهیم؛ نامی که پیش از این هیچ‌کس بر آن نهاده نشده است. زکریا در شگفتی پرسید: پروردگارا، از کجا برایم پسری خواهد بود در حالی که پیر شده‌ام و همسرم نازاست؟ فرمود: چنین است خداوند؛ آنچه بخواهد انجام می‌دهد.

او نشانه‌ای خواست و شنید که سه شب با مردم سخن نخواهی گفت جز با اشاره؛ و او از محراب بیرون آمد و به قوم خود اشاره کرد که صبح و شام، خدا را تسبیح گویید. گویندِ خاموش، خود رسالت تبلیغ را ادامه داد و این خاموشیِ دعاگرفته، بلندترین سخن آن روزها بود.

درس‌ها و پیام‌ها

• ◆دعا در سنین پیری و در اوج ناامیدیِ طبیعی، تکیه‌گاه بنده است؛ خداوند که رحمتش بی‌حساب است، در بند احتمالات طبیعی نیست.
• ◆آرزوی فرزند در دعای زکریا، آرزوی ادامه دهنده تقوا و عبادت است نه بازیچه میل؛ فرزند در نگاه قرآن، وارث نام و دین است.
• ◆مشاهده نعمت در زندگی دیگران، می‌تواند جرقه دعا شود؛ محراب مریم، زکریا را به آسمان برد.
• ◆معجزه، قانون طبیعت را می‌شکند اما ایمان را می‌سازد؛ زکریا پرسید و پاسخ شنید و تسلیم شد.
• ◆تسبیح صبح و شام، پیام همیشگی انبیاست؛ حتی هنگام سختی و خاموشی، ذکر خدا، خروشانترین بیانی است.

آیات قرآن در این باب

پرسش‌های پرتکرار

زکریا چه کسی بود؟

پیامبر خدا و از کاهنان بنی‌اسرائیل و پرورنده مریم (س) بود که سرانجام بنا بر نقل‌ها، در راه دعوت حق به شهادت رسید؛ قرآن دعای او برای فرزند را در سوره مریم بازگو می‌کند.

چرا دعای زکریا پنهانی و آهسته بود؟

قرآن تعبیر نخیتا را به کار می‌برد که به معنای آهسته و پنهانی گفتن است؛ این ادب دعا نشان می‌دهد که گفت‌وگوی بنده با خدا، محتاج شنونده بشری نیست.

نشانه سه شب خاموشی چه معنایی داشت؟

نشانه اجابت دعا بود؛ خاموشیِ زکریا از سخن گفتن با مردم، خود گواهی بود که این بشارت، بیرون از نظم معمول زندگی اوست و او نیز در آن حالت، با تسبیح و اشاره، تبلیغ را ادامه داد.

امیدواریم این بررسی روشن‌کننده بوده باشد. نظرات و پرسش‌های خود را با ما در میان بگذارید.