آنچه در ادامه می‌خوانید حاصل گردآوری از منابع معتبر اسلامی است.
پاسخ اجمالی
بنابر فتوای مشهور فقهای امامیه، بر کالاهای تجاری به دلیل عنوان تجارت زکاتی واجب نیست و ملاک، جنس کالاست. پس اگر کالای تجاری از اقسام نهگانه مشمول زکات مانند غلات، خرما، کشمش یا طلا و نقره سکه‌دار باشد، پس از تحقق شرایط، زکات بر آن واجب می‌شود. در غیر این صورت زکات ندارد، هرچند سود تجارت مشمول خمس است.
توضیح تفصیلی
اقسام زکات در فقه امامیه به صورت معین برشمرده شده و کالای آماده فروش، قسم مستقلی از آنها نیست؛ لذا تاجری که اجناسی مانند پوشاک، لوازم خانگی یا مواد غذایی بسته‌بندی‌شده عرضه می‌کند، در صورتی که اجناسش از اقسام نهگانه نباشد، زکاتی ندارد. اما اگر تاجر گندم یا جو یا خرما برای فروش انبار کند، پس از وصول به نصاب و تحقق سایر شرایط مانند مالکیت تا سرِ سال، زکات آن واجب است. اگر طلا و نقره سکه‌دار را برای تجارت بخرد و بفروشد نیز احکام زکات طلا و نقره بر آن جاری می‌شود و باید نصاب و شرط یازده ماه را رعایت کند. رفت‌وآمد جنس مشمول زکات در طول سال، با ملاک مالکیت در سرِ سال سنجیده می‌شود و فروش پیش از سر سال بنابر فتوای مشهور زکات را ساقط می‌کند. افزون بر این، سود حاصل از تجارت از درآمدهای سال مالی است و مازاد آن پس از کسر مخارج، در سر سال مشمول خمس می‌شود؛ پس تاجر باید میان دو واجب مالی زکات و خمس تفکیک دقیق داشته باشد.
شرایط و ارکان
- بررسی جنس کالا برای احراز مشمول بودن یا نبودن زکات
- وصول به نصاب و تحقق سایر شرایط در اقسام مشمول
- مالکیت جنس مشمول تا سرِ سال
- پرداخت خمس مازاد سود تجارت در سرِ سال مالی
آیات قرآن در این باب
وَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُوا۟ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱرْكَعُوا۟ مَعَ ٱلرَّٰكِعِينَ
و نماز را بپا دارید، و زکات را بپردازید، و همراه رکوع کنندگان رکوع کنید (و نماز را با جماعت بگزارید)!
پرسش‌های پرتکرار
موجودی انبار مغازه من زکات دارد؟
اگر اجناس از اقسام نهگانه مشمول زکات نباشد، بنابر فتوای مشهور زکات ندارد؛ اما سود تجارت شما در سر سال مالی مشمول خمس است.
خودرو یا ساختمانی که برای فروش خریده‌ام زکات دارد؟
نه؛ این اموال از اقسام مشمول زکات نیستند و تنها مازاد درآمد حاصل از آنها در سر سال مالی خمس دارد.
اگر پارچه و پوشاک بفروشم چه وظیفه‌ای دارم؟
اجناس شما زکات ندارد و تنها باید خمس سود مازاد بر مخارج سال را در سر سال مالی بپردازید.
اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسش‌های خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه می‌شود.