واقعه‌ی عاشورا (۱۰ محرم ۶۱ هجری قمری) از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین وقایع تاریخ اسلام است. این قیام، نماد مقاومت در برابر ظلم و دفاع از حق شد.
پیش‌زمینه
رحلت معاویه
در رجب ۶۰ ه، معاویه درگذشت. پسرش یزید به‌جای او نشست و خلافت را به پادشاهی موروثی تبدیل کرد.
امتناع امام حسین (ع)
امام حسین (ع) از بیعت با یزید امتناع کرد چون:
۱. یزید فاسق و فاجر آشکار بود
۲. خلافت را به پادشاهی تبدیل کرده بود
۳. احکام اسلام را نادیده می‌گرفت
۴. امامت و خلافت، بر حق ائمه‌اند، نه بنی‌امیه
هجرت به مکه
- رجب ۶۰ ه: هجرت از مدینه به مکه
- ۵ ماه در مکه اقامت
- دعوت کوفیان (۱۲ هزار نامه)
حرکت به‌سوی کربلا
فرستادن مسلم بن عقیل
- مسلم به‌عنوان سفیر به کوفه فرستاده شد
- ۱۸ هزار بیعت کردند
- عبیدالله بن زیاد والی کوفه شد
- مسلم دستگیر و شهید شد
حرکت از مکه
- ۸ ذی‌الحجه (روز ترویه): خروج از مکه
- کاروان: امام حسین، اهل بیت، یاران (حدود ۸۰ نفر)
در راه
- خبر شهادت مسلم
- خیانت کوفیان
- لشکر حر بن یزید ریاحی راه را بست
ورود به کربلا
- ۲ محرم ۶۱ ه: ورود به زمین کربلا
- ۵۰ کیلومتری شمال‌غربی کوفه
هفت روز در کربلا (۲-۹ محرم)
۲-۸ محرم
- محاصره و قطع آب
- مذاکره با عمر سعد (فرمانده لشکر کوفه، ۴۰۰۰ نفر)
- شمر بن ذی‌الجوشن با ۴۰۰۰ نفر اضافی
- جمع‌شدن لشکر به ۲۰ هزار
۹ محرم (تاسوعا)
- امام گفت: «إن تطیعوا أرشدکم و إن تکرهوا أنصرف عنکم»
- همه ماندند
- شب عاشورا: امام همه را آزاد کرد — فقط یاران باقی ماندند
روز عاشورا (۱۰ محرم)
صبح
- خطبه‌ی امام: «أَلَّا وَإِنَّ الْأَشْقَی مَنْ شَقِیَ عَلَیْکُمْ مِنَ الْأَوَّلِینَ وَالْآخِرِینَ...»
- دعوت به حق
- شروع نبرد
نبرد
- ۷۲ یار (۴۵ سوار و ۲۷ پیاده) در برابر ۲۰ هزار
- شهادت اصحاب: حبیب بن مظاهر، مسلم بن عوسجه، بریر بن خضیر، زهیر بن قین
- شهادت برادران و پسران: علی اکبر، قاسم، عباس
- شهادت فرزندان برادر: علی‌اصغر (۶ ماهه)
نماز ظهر
- با خفقان شدید
- امام سجاد (ع) نماز خواند
شهادت امام (ع)
- عصر، آخرین مبارزه
- ۷۰ ضربه
- شمر سر امام را جدا کرد
- ۵۷ سالگی
پس از عاشورا
اسارت اهل بیت (ع)
- امام سجاد، زینب (س)، کودکان
- حرکت به کوفه
- خطبه‌ی امام سجاد و حضرت زینب
- حرکت به شام
- در شام، در برابر یزید
- بازگشت به مدینه (صفر ۶۲ ه)
پیام عاشورا
۱. امر به معروف و نهی از منکر
امام فرمود: «إنَّما خرجتُ لطلب الاصلاح فی امة جدی».
۲. مقاومت در برابر ظلم
«هَیْهَاتَ مِنَّا الذِّلَّة».
۳. آزادی و کرامت
مرگ با افتخار، بهتر از زندگی با ذلت است.
۴. شهادت
آموزش فداکاری برای حق.
اربعین
- ۲۰ صفر (۴۰ روز پس از عاشورا)
- زیارت اربعین، نشانه‌ی مؤمن است
- بزرگترین اجتماع مذهبی جهان (میلیون‌ها نفر در کربلا)
منابع
۱. اللهوف، ابن طاووس
۲. الارشاد، شیخ مفید
۳. مقتل الحسین، خوارزمی
۴. الاصابه، ابن حجر