بعثت پیامبر اسلام (ص)، نقطه‌ی عطف تاریخ بشر است. با بعثت، دوران جدیدی در تاریخ آغاز شد — دوران توحید، وحی، و هدایت.
زمان بعثت
- **سال**: ۶۱۰ میلادی (برخی: ۶۰۹)
- **ماه**: رجب (مشهور)
- **سن پیامبر**: ۴۰ سال
مکان بعثت
- **کوه حِرا** (جبل النور)، ۳ کیلومتری مکه
- **غار حرا**: غار کوچک در بالای کوه
آیات اولیه
اولین وحی، سوره‌ی علق بود:
«اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ الَّذِی خَلَقَ (۱) خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ (۲) اقْرَأْ وَرَبُّکَ الْأَکْرَمُ (۳) الَّذِی عَلَّمَ بِالْقَلَمِ (۴) عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ یَعْلَمْ (۵)».
معنی: «بخوان به نام پروردگارت که آفرید — انسان را از علق (خون بسته) آفرید — بخوان و پروردگارت بخشنده‌ترین است — که با قلم آموزش داد — به انسان آنچه نمی‌دانست آموزش داد».
واکنش پیامبر
در غار
- فرشته‌ی جبرئیل ظاهر شد
- گفت: «اقْرَأْ» — بخوان
- پیامبر گفت: «مَا أَنَا بِقَارِئٍ» — من خواننده نیستم
- جبرئیل او را فشرد و رها کرد — سه بار
- سپس آیات را بر او خواند
بازگشت به خانه
- پیامبر با وحشت بازگشت
- به خدیجه (س) گفت: «زَمِّلُونِی زَمِّلُونِی» — مرا بپوشانید
- خدیجه (س) او را آرام کرد
تأیید خدیجه و ورقه
خدیجه (س) پیامبر را نزد **ورقة بن نوفل** (پسرعموی مسیحی‌دانش) برد. ورقه گفت: «این، ناموس (فرشته‌ی وحی) است که بر موسی نازل شد. ای کاش جوان بودم و ای کاش زنده می‌ماندم تا قوم تو تو را اخراج کنند».
مراحل دعوت
۱. دعوت خفی (۳ سال)
- اولین مسلمانان: خدیجه، علی، ابوبکر، زید بن حارثه
- جلسه‌ی دارالارقم (خانه‌ی ارقم بن ابی‌ارقم)
۲. دعوت علنی
- پس از ۳ سال، آیه‌ی نازل شد: «فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ» (حجر: ۹۴)
- پیامبر بر کوه صفا اعلام کرد
۳. دعوت قبایل
- در موسم حج، پیامبر به قبایل دعوت کرد
- بیشتر رد کردند
پیامدهای بعثت
۱. شروع وحی
وحی ۲۳ سال ادامه یافت (۱۳ سال مکه + ۱۰ سال مدینه).
۲. شکل‌گیری امت اسلامی
- از ۱ نفر (خدیجه) به ۱۰۰ هزار در حجه‌الوداع
۳. تغییر جامعه
- از شرک به توحید
- از جاهلیت به اسلام
- از ظلم به عدالت
۴. جهان‌گیری اسلام
- در ۱۰۰ سال، از اسپانیا تا هند
برای ادامه‌ی تاریخ به هجرت به مدینه و سیره‌ی پیامبر مراجعه کنید.
منابع
۱. السیرة النبویه، ابن هشام، ج۱
۲. السیرة الحلبیة، حلبی، ج۱
۳. المغازی، واقدی