روزه، یکی از ارکان دین اسلام و واجب در ماه رمضان است. قرآن می‌فرماید: «کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ کَمَا کُتِبَ عَلَی الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ» (بقره: ۱۸۳).
شرایط وجوب
۱. **بلوغ**: بر غیربالغ واجب نیست (ولی مستحب است)
۲. **عقل**: بر مجنون واجب نیست
۳. **ایمان**: بر کافر واجب نیست (ولی به‌صورت واقع)
۴. **اقامت**: بر مسافر (با شرایط) واجب نیست
۵. **سلامت**: بر بیمار (با شرایط) واجب نیست
۶. **حضور**: بر زن در حال حیض و نفاس واجب نیست
رکرات روزه
۱. نیت
- نیت در دل است
- باید معیّن باشد: «صوم غدًا قربًا الی الله»
- باید از قبل اذان صبح انجام شود
۲. امساک
از خوردن، آشامیدن، و اموری که روزه را باطل می‌کنند، از اذان صبح تا مغرب.
مفطرات (چیزهایی که روزه را باطل می‌کنند)
۱. خوردن و آشامیدن
- هر چیزی که خورده یا آشامیده شود (حتی غیرمغذی)
- اگر عمدی باشد، روزه و قضا و کفاره
۲. جماع
- اگر در روز، عمدی باشد، روزه و قضا و کفاره
۳. استمناء
- اگر عمدی باشد، روزه و قضا و کفاره
۴. دروغ بستن به خدا و پیامبر
- اگر عمدی و با علم باشد، روزه و قضا و کفاره
- اگر سهوی باشد، فقط قضا
۵. خوردن غبار غلیظ
- مثل خوردن غبار غلیظ سیگار
- اگر عمدی و غلیظ باشد، روزه باطل
۶. ماندن بر جنابت
- اگر تا اذان صبح بر جنابت بمانی، روزه باطل
۷. شستن سر در آب
- اگر تمام سر در آب فرو رود، روزه باطل (بر اساس فتوای مشهور)
۸. حجامت
- اگر در روز، با شرایط خاص، روزه باطل
۹. دروغ به ائمه (ع)
- اگر عمدی با علم باشد، روزه و قضا و کفاره
۱۰. استفراغ
- اگر عمدی و با شرایط، روزه باطل
برای فهم کفاره به مبحث فقهی زکات و خمس مراجعه کنید.
احکام مسافر
تعریف سفر
- حداقل ۸ فرسخ (۴۴ کیلومتر)
- با قصد سفر
حکم مسافر
- در سفر، نماز ظهر و عصر، ۲ رکعت (شکسته)
- روزه‌ی واجب در سفر باطل — باید قضا کند
استثنائات
- سفر در ماه رمضان: اگر پیش از ظهر به مقصد برسد و نیت اقامت کند، روزه بگیرد
- سفر کمتر از ۸ فرسخ: روزه صحیح
- سفر حرمت (مثل سفر برای شکار): روزه باطل
قضا و کفاره
قضا
- روزه‌ی واجب که باطل شد، باید در زمان دیگر قضا کرد
- قضا در ماه رمضان سال بعد، قبل از فرا رسیدن ماه رمضان جدید
کفاره
- روزه‌ی ماه رمضان که عمداً باطل شد (با خوردن، جماع، استمناء): ۳ کفاره
۱. روزه ۶۰ روز (۳۱ روز پی‌درپی)
۲. اطعام ۶۰ فقیر
۳. آزاد یک برده
- اگر با دروغ به خدا/پیامبر باطل شد: ۲ کفاره
مستحبات روزه
روزه‌های مستحب
- روزه‌ی رغبه: هر ماه (اول و پانزدهم)
- روزه‌ی سفیر (در حال سفر)
- روزه‌ی هر ماه (۳ روز: اول پنج‌شنبه، آخر یکشنبه، وسط چهارشنبه)
- روزه‌ی عرفه (۹ ذی‌الحجه) — برای غیرحج‌گزار
- روزه‌ی عاشورا (۱۰ محرم)
برای نماز جمعه به نماز جمعه مراجعه کنید.
منابع
۱. شرایع الإسلام، ج۱، کتاب الصوم
۲. جواهرالکلام، ج۱۷
۳. تحریر الوسیله، ج۱، کتاب الصوم