علوم قرآنی، مجموعه‌ای از علوم است که برای فهم صحیح قرآن ضروری‌اند. این علوم، روش‌شناسی برخورد با کتاب الهی را تعریف می‌کنند.
۱. علم تجوید
قواعد صحیح خواندن قرآن. در علم تجوید به‌تفصیل بحث شده.
۲. علم قرائات
گونگان قرائت قرآن که به قاری‌های هفت‌گانه (سبعه) و ده‌گانه (عشره) منسوب است. در قرائات توضیح داده شده.
۳. علم تفسیر
فهم معانی آیات. اقسام: تفسیر بالأثر (روایی)، تفسیر بالرأی (اجتهادی)، تفسیر عرفانی، تفسیر اجتماعی.
۴. علم ناسخ و منسوخ
آیاتی که حکم آیه‌ی قبلی را نسخ می‌کنند. حدود ۲۰ مورد در قرآن. مثال: آیه‌ی ۱۰۴ سوره بقره (تقسیم ارث) آیه‌ی ۱۱ را نسخ کرد.
۵. علم محکم و متشابه
در محکم و متشابه بحث شد.
۶. علم شأن نزول
سبب و موقعیت نزول آیات. در شأن نزول.
۷. علم اعراب
اعراب (فتح، ضم، کسر، سکون) که معنی آیه را تغییر می‌دهد. مثال: «رَسُولٌ» (مرفوع) غیر از «رَسُولَ» (منصوب).
۸. علم رسم المصحف
نحوه‌ی نوشتن کلمات در مصحف عثمانی — رسم املا که گاه با قاعده‌ی ادبی متفاوت است.
۹. علم اعجاز قرآن
اثبات معجزه‌بودن قرآن: اعجاز فصاحت، اعجاز علمی، اعجاز عددی.
۱۰. علم فصاحت و بلاغت
سبک و زیبایی‌شناسی قرآن — چرا قرآن «معجزه‌ی ادبی» است.
ارزش برای پژوهشگر
شناخت علوم قرآنی، پیش‌نیاز هر پژوهش قرآنی است. بدون این علوم، فهم قرآن سطحی و آسیب‌پذیر است.
منابع
۱. التمهید فی علوم القرآن، ایروانی
۲. البرهان فی علوم القرآن، زرکلی
۳. مناهل العرفان، زرقانی