سوره فیل روایت می‌کند که سپاهی با فیل‌ها برای ویران کردن کعبه به مکه آمد؛ خداوند طیوری کوچک را با سنگریزههایی فرستاد و آنان را مانند کاه جویده‌شده ساخت؛ در سالی که پیامبر اکرم (ص) زاده شد.
روایت
در سالی که به سال فیل شهرت یافت، فرمانروای حبشه در یمن، سپاهی بزرگ به فرماندهی مردی به نام ابرهه روانه کرد تا بیتی مقدس برای رقابت با کعبه بسازد و چون عرب آن را گرامی نداشتند، تصمیم گرفت خود کعبه را ویران کند؛ سپاهش فیل‌هایی جنگی همراه بود که در برابر دید عرب شگفت‌انگیز بود.
قرآن این رویداد را با شگفتی می‌پرسد: آیا ندیدی پروردگارت با اصحاب فیل چه کرد؟ مکر و کید آنان را به گمراهی نگرداند؟ و طیوری فرستاد گروهگروه که بر آنان سنگریزههایی از گل پخته میافکندند و آنان را مانند برگ کاه جویده‌شده ساخت.
در روایت‌ها آمده است که راهنمای سپاه، عربی بود که از پیش‌گفتن نام کعبه سر باز زد و خود را به مکه نرساند؛ و عبدالمطلب، سرور قریش، در پاسخ ابرهه گفت که برای خانه، خدای خودش نگهبان است. سپاه پیش آمد اما فیل بزرگ آنان بر نام کعبه به خاک نشست و پیش نرفت.
آن‌گاه پرندگانی از سوی دریا مانند ابرهایی فرود آمدند؛ هر پرنده سه سنگ‌ریزه داشت که در منقار و دو پنجه‌اش بود و بر هر سرباز، سنگی با نشانه او می‌افکند. سپاه درهم شکست و مانند کاهی که چهارپایان آن را جویده باشند از هم پاشید و بازماندگان، در حالی که آثار سنگ‌ها را بر تن داشتند، به سوی یمن گریختند و راه خود را گم کردند.
این رخداد در سال تولد پیامبر اکرم (ص) رخ داد و در حافظه عرب چنان حک شد که تاریخ را به سال فیل آغاز کردند؛ خداوند با این کار نشان داد که خانه او را هیچ قدرتی نمی‌تواند از پیام آسمان محروم کند و برای نگهبانی آن، از جنگجویان فیل تا پرندگان کوچک هیچ مرزی ندارد.
درس‌ها و پیام‌ها
- هیچ قدرتی، هرچند با فیلهای جنگی، بر خانه خدا پیروز نمی‌شود.
- نصرت الهی از راه‌های نامتعارف می‌آید؛ سنگ‌ریزه‌های پرندگان کوچک، سپاهی را درهم شکست.
- ابَرت اعداد و سلاح در برابر مشیت الهی، هیچ وزنی ندارد؛ ملاک، اراده خداوند است.
- این رخداد مقدمه تولد پیامبر خاتم بود؛ خداوند خانه خود را برای رسالت نو پاکسازی کرد.
- تاریخ اسلامی، سال فیل را نقطه آغاز خود گرفت تا حافظه مردم، پیوند بیت‌الله را با ولادت پیامبر (ص) در یادها زنده نگه دارد.
آیات قرآن در این باب
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَٰبِ ٱلْفِيلِ
آیا ندیدی پروردگارت با فیل سواران [= لشکر ابرهه که برای نابودی کعبه آمده بودند] چه کرد؟!
أَلَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِى تَضْلِيلٍۢ
آیا نقشه آنها را در ضلالت و تباهی قرار نداد؟!
وَأَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْرًا أَبَابِيلَ
و بر سر آنها پرندگانی را گروه گروه فرستاد،
پرسش‌های پرتکرار
اصحاب فیل چه کسانی بودند؟
سپاهی به فرماندهی ابرهه، فرمانروای حبشیتبار یمن، که با فیلهای جنگی برای ویران کردن کعبه به مکه آمد؛ و خداوند آنان را با طیور ابابیل درهم شکست.
سال فیل چه سالی بود؟
سال تولد پیامبر اکرم (ص) است که عرب آن را به همین نام خواندند؛ زیرا چنین حادثه‌ای در حافظه آنان بی‌مانند بود.
طیور ابابیل چه پرندگانی بودند؟
قرآن توضیحی درباره گونه آنان نداده و تنها میفرماید گروهگروه آمدند و سنگریزههایی از گل پخته بر سپاه میافکندند؛ و این خود نشانه آن است که ابزار نصرت الهی، معمولی و کوچک است.
سخن پایانی آنکه این موضوع را نباید فقط «بدانیم»؛ قرار دادن آن در زندگی روزمره، مغز تن است.