پاسخ این موضوع را با زبانی ساده و در عین حال مستند بررسی میکنیم.
پاسخ اجمالی
غصب كردن مال مردم حرام است و غاصب باید عین مال را به صاحبش برگرداند؛ و اگر تلف شد، عوض آن را بپردازد.
توضیح تفصیلی
احترام به مال و جان و ناموس مردم از آموزههای بنیادین اسلام است. هر ملکی که بدون رضایت صاحبش تصرف شود — چه كوچك و چه بزرگ، چه جدی و چه شوخی — غصب و حرام است. توبه از غصب تنها با بازگرداندن خودِ مال یا رضایت صاحب آن محقق میشود؛ پرداخت بهای آن بدون رضایت مالك كفایت نمیكند. شامل این حكم، تصرف در زمین، كالا، حتی محل نشستن و حقهای مالی مانند سرقفلی است. دعا برای آمرزش بدون رد مظالم، پشتوانهی شرعی ندارد.
شرایط و ارکان
- بازگشت عین مال به صاحبش یا جلب رضایت او
- در صورت تلف، پرداخت مثل یا قیمت
- در امور مشتبه، تحقیق و تطهیر ذمه
آیات قرآن در این باب
وَلَا تَأْكُلُوٓا۟ أَمْوَٰلَكُم بَيْنَكُم بِٱلْبَٰطِلِ وَتُدْلُوا۟ بِهَآ إِلَى ٱلْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا۟ فَرِيقًۭا مِّنْ أَمْوَٰلِ ٱلنَّاسِ بِٱلْإِثْمِ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ
و اموال یکدیگر را به باطل (و ناحق) در میان خود نخورید! و برای خوردن بخشی از اموال مردم به گناه، (قسمتی از) آن را (به عنوان رشوه) به قضات ندهید، در حالی که میدانید (این کار، گناه است)!
پرسشهای پرتکرار
اگر صاحب مال را نیابم چه كنم؟
بنابر فتاوا باید در راه خیر او انفاق شود یا نزد حاكم شرعی امانت گذاشته شود.
غصب فقط مال است؟
تصرف ناروا در هر حق مردم مانند جای پاركینگ و حق passage بنابر برخی فتاوا داخل در غصب است.
امیدواریم این بررسی روشنکننده بوده باشد. نظرات و پرسشهای خود را با ما در میان بگذارید.
