این پرسش یکی از پرسش‌های پرتکرار فارسی‌زبانان است؛ بیایید پاسخ آن را دقیق بررسی کنیم.
پاسخ اجمالی
بنا بر فتوای مشهور، پسر بزرگ‌تر پس از فوت پدرش باید نمازها و روزه‌های واجبی را که پدر بدون عذر به جا نیاورده است قضا کند. این تکلیف به دختر و پسرهای دیگر تعلق نمی‌گیرد، هرچند انجام آن برای آنان فضیلت دارد.
توضیح تفصیلی
این حکم از احادیث اهل‌بیت (علیهم‌السلام) گرفته شده است که بر پسر ارشد، ضمانت عبادات فوت‌شده‌ی پدر تأکید دارد. مراد از نمازهای پدر، نمازهای واجب معیّنی است که پس از بلوغ و تکلیف، بدون عذر شرعی از او فوت شده است؛ بنابراین اگر پدر بیمار یا بی‌هوش بوده و نمازش قضا نداشته، چیزی بر پسر لازم نیست. شرط دیگر آن است که پسر، ارشدِ پسران باشد؛ یعنی در زمان فوت پدر، بزرگ‌ترین پسرِ زنده باشد. در مورد لزوم رعایت فتوای مرجع تقلیدِ متوفی یا مرجع حی اختلاف نظر وجود دارد و برخی مراجع اجازه از مرجع حی را شرط دانسته‌اند؛ لذا مؤمنان باید در این باره به رساله‌ی مرجع خود مراجعه کنند.
شرایط و ارکان
- پسرِ بزرگ‌تر بودن در هنگام فوت پدر
- فوت شدن نمازهای واجب پس از بلوغ و بدون عذر شرعی
- پدر باید مسلمان و نماز او بر او واجب بوده باشد
پرسش‌های پرتکرار
اگر پسر بزرگ از کار افتاده باشد چه؟
در صورت عجز، تکلیف از او ساقط است؛ ولی اگر بعداً توان یافت، بنا بر احتیاط باید قضا را به جا آورد.
مادر هم به قضای نماز پدر مکلف است؟
خیر؛ بنا بر فتوای مشهور این حکم مخصوص پسر بزرگ است، هرچند انجام آن از سوی دیگران به نیت اهدای ثواب فضیلت دارد.
خواندنِ یک‌باره کافی نیست؛ بازگشت به این نکته‌ها در تجربه‌ی روزمره، تفاوت‌ساز است.