این پرسش یکی از پرسشهای پرتکرار فارسیزبانان است؛ بیایید پاسخ آن را دقیق بررسی کنیم.
پاسخ اجمالی
وضو تنها با آبی صحیح است که پاک، مطلق و مباح باشد؛ یعنی نه نجاست به آن رسیده باشد، نه با چیز دیگری چنان مخلوط شده باشد که از اسم آب خارج شود و نه در تحصیل یا بهکارگیری آن تصرف در حق دیگران در کار باشد. بنابر فتوای مشهور، آبی که پیشتر برای رفع حدث به کار رفته نیز برای وضوی بعدی کفایت نمیکند.
توضیح تفصیلی
قرآن کریم شستن صورت و دستها و مسح سر و پاها را ملاک طهارت برای برخاستن به نماز قرار داده است؛ از این رو همه شرایط باید در همان آب گرد آید تا وضو از اعتبار برخوردار شود. پاک بودن آب به این معناست که هیچیک از اوصاف آن با ملاقات نجاست تغییر نکرده باشد. مطلق بودن یعنی آب از چشمه، باران، چاه یا مخزن باشد؛ چون گلاب و عرقیجات آب مضافاند و وضو با آنها صحیح نیست. مباح بودن نیز شرط است؛ پس اگر آب یا ظرف آن غصبی باشد، هرچند خود آب پاک است، وضو با آن نافع نیست. در آبهای شبکه شهری و مراکز عمومی که بهطور مباح در اختیارند، وضو بیاشکال است و تنها در صورت علم به آلودگی یا غصب باید احتیاط به کار رود.
شرایط و ارکان
- پاک بودن آب از هرگونه نجاست
- مطلق بودن آب و مضاف نبودن آن مانند گلاب و آب میوه
- مباح بودن آب و ظرف آن و عدم تصرف در حق دیگران
- بنابر فتوای مشهور، آب مستعمل در رفع حدث پیشین برای وضوی بعد کافی نیست
آیات قرآن در این باب
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا قُمْتُمْ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ فَٱغْسِلُوا۟ وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى ٱلْمَرَافِقِ وَٱمْسَحُوا۟ بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى ٱلْكَعْبَيْنِ ۚ وَإِن كُنتُمْ جُنُبًۭا فَٱطَّهَّرُوا۟ ۚ وَإِن كُنتُم مَّرْضَىٰٓ أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوْ جَآءَ أَحَدٌۭ مِّنكُم مِّنَ ٱلْغَآئِطِ أَوْ لَٰمَسْتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَلَمْ تَجِدُوا۟ مَآءًۭ فَتَيَمَّمُوا۟ صَعِيدًۭا طَيِّبًۭا فَٱمْسَحُوا۟ بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُم مِّنْهُ ۚ مَا يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُم مِّنْ حَرَجٍۢ وَلَٰكِن يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُۥ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
ای کسانی که ایمان آوردهاید! هنگامی که به نماز میایستید، صورت و دستها را تا آرنج بشویید! و سر و پاها را تا مفصل [= برآمدگی پشت پا] مسح کنید! و اگر جنب باشید، خود را بشویید (و غسل کنید)! و اگر بیمار یا مسافر باشید، یا یکی از شما از محل پستی آمده [= قضای حاجت کرده]، یا با زنان تماس گرفته (و آمیزش جنسی کردهاید)، و آب (برای غسل یا وضو) نیابید، با خاک پاکی تیمم کنید! و از آن، بر صورت [= پیشانی] و دستها بکشید! خداوند نمیخواهد مشکلی برای شما ایجاد کند؛ بلکه میخواهد شما را پاک سازد و نعمتش را بر شما تمام نماید؛ شاید شکر او را بجا آورید!
پرسشهای پرتکرار
وضو در حمام عمومی چه حکمی دارد؟
اگر آب آن پاک، مطلق و مباح و به عموم عرضه شده باشد، وضو در آن صحیح است.
اگر آب مطلق پیدا نشود چه تکلیفی داریم؟
با آب مضاف وضو گرفته نمیشود و باید بر اساس قواعد شرعی تیمم کرد.
آب جوشیده برای وضو اشکال دارد؟
خیر؛ آب جوشیده مطلق و پاک است و وضو با آن صحیح است.
خواندنِ یکباره کافی نیست؛ بازگشت به این نکتهها در تجربهی روزمره، تفاوتساز است.
