این پرسش یکی از پرسش‌های پرتکرار فارسی‌زبانان است؛ بیایید پاسخ آن را دقیق بررسی کنیم.
پاسخ اجمالی
بیمه از قراردادهای نوین است که صحت آن در فقه به رفع دو خلل غرر و ربا گره خورده است. اگر قرارداد بیمه از جهالت مؤثر خالی باشد و مبادله‌های آن در قالب عوض یا شرط ضمن عقد مشروع سامان یابد، بنا بر نظر بسیاری از فقها صحیح و لازم‌الوفاست؛ و نپرداختن خسارت از سوی شرکت بیمه در این حال جایز نیست.
توضیح تفصیلی
فلسفه‌ی بیمه، تقسیم خطر میان گروهی از بیمه‌گزاران و جبران خسارت احتمالی است و همین احتمال، آن را با غرر درگیر می‌کند. بسیاری از فقها با تحلیل این قرارداد به عنوان عقد لازم یا مجموعه‌ای از شرایط ضمن عقد، جهالت مؤثر را رفع کرده و آن را معتبر دانسته‌اند؛ چنانکه در بیمه‌های تعاونی که سرمایه متعلق به بیمه‌گزاران است و مازاد آن به خیریه می‌رسد، اشکال کمتر است. در بیمه‌های تجاری مانند برخی بیمه‌های عمر، اگر بخشی از وجوه به شکل بهره‌دار گردانده شود، دایره‌ی اشکال گسترده‌تر می‌شود و بررسی دقیق مفاد قرارداد لازم است. برای بیمه‌گزار، راستگویی در اظهار اطلاعات و پرهیز از تقلب در خسارت، شرط مشروعیت رفتار اوست.
شرایط و ارکان
- موضوع بیمه و مبلغ و مدت و خسارت، روشن و از جهالت مؤثر خالی باشد
- حق بیمه در قالب عوض یا شرط ضمن عقد مشروع پرداخت شود و شرط ربوی در آن نباشد
- موضوع قرارداد مشروع باشد؛ بیمه کردن عمل حرام، محل اشکال است
- در بیمه‌های تعاونی، مدیریت سرمایه از سوی بیمه‌گزاران و مصرف خیرخواهانه‌ی مازاد رعایت شود
پرسش‌های پرتکرار
اگر خسارتی نگیرم، حق بیمه‌ای که پرداخت کرده‌ام هدر رفته است؟
خیر؛ در ازای آن پوشش ریسک و آسایش خاطری مشروع خریداری شده و سهمی از خطر جمعی را بر دوش کرده‌اید.
بیمه عمر چه حکمی دارد؟
اگر ساختار آن از شرط ربوی خالی باشد و وجوه در قالب مشروع بچرخد، بنا بر تحلیل بسیاری از فقها صحیح است؛ بررسی مفاد دقیق قرارداد لازم است.
تقلب در گرفتن خسارت چگونه است؟
ادعای دروغ و بزرگنمایی خسارت، خوردن مال به باطل است و ضمان آن بر عهدهی متقلب است.
خواندنِ یک‌باره کافی نیست؛ بازگشت به این نکته‌ها در تجربه‌ی روزمره، تفاوت‌ساز است.