نبوت، دومین اصل دین است. «نبی» به‌معنای خبردهنده از خداست. انبیا، واسطه‌ی بین خدا و بندگان.
تعریف نبوت
نبوت، مقامی است که خداوند به‌واسطه‌ی آن، فردی را برای هدایت بشر انتخاب می‌کند و به او وحی می‌فرستد.
ضرورت نبوت
۱. محدودیت عقل
عقل انسان به‌تنهایی برای شناخت راه سعادت کافی نیست. عقل می‌فهمد که خدایی است، ولی نمی‌فهمد که چگونه پرستش کند.
۲. نیاز به شریعت
احکام عملی (نماز، روزه، حج) از عقل برنمی‌آیند — نیاز به وحی دارند.
۳. اتمام حجه
خداوند انسان را تنها نمی‌گذارد — به‌واسطه‌ی انبیا، راه هدایت را نشان می‌دهد.
۴. تزکیه نفس
انبیا، الگوی عملی اخلاق‌اند.
اقسام انبیا
نبی
پیامبری که وحی دریافت می‌کند ولی مأمور تبلیغ عمومی نیست.
رسول
پیامبری که علاوه بر دریافت وحی، مأمور تبلیغ عمومی و معمولاً دارای شریعت است.
قرآن: «وَأَرْسَلْنَا مِنْهُمْ مَنْ ذَكَرْنَا» (نساء: ۸۱).
هر رسولی نبی است، ولی هر نبی‌ای رسول نیست.
اولوالعزم
پنج پیامبر بزرگ که صاحب شریعت مستقل و کتاب آسمانی‌اند:
۱. نوح (ع)
۲. ابراهیم (ع)
۳. موسی (ع)
۴. عیسی (ع)
۵. محمد (ص)
عصمت انبیا
دامنه‌ی عصمت
- گناهان صغیره و کبیره
- خطا و نسیان
- در تمام عمر
ادله‌ی عصمت
۱. **حفظ شریعت**: اگر نبی گناه کند، شریعت فساد می‌گیرد.
۲. **اتمام حجه**: نبی باید الگو باشد.
۳. **حکمت الهی**: خدا حکیم است و نبی گناهکار، حکمت را نقض می‌کند.
خاتمیت
تعریف
محمد (ص) آخرین پیامبر است و پس از او پیامبری نخواهد بود.
قرآن: «مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلَكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ» (احزاب: ۴۰).
ضرورت خاتمیت
۱. اتمام شریعت
۲. حفظ و اتحاد امت
۳. ختم وحی
پس از خاتمیت
- حفظ شریعت: توسط ائمه (ع) و در عصر غیبت، توسط فقها
- تفسیر: توسط ائمه (ع)
- تبیین احکام: توسط مجتهدین
برای درک این مراحل به امامت و اجتهاد و تقلید مراجعه کنید.
معجزه
تعریف
خارق عادتی که از پیامبر همراه با ادعای نبوت و تحدی سر می‌زند.
اقسام خوارق
- **معجزه**: از پیامبر با ادعای نبوت
- **کرامت**: از ولی خدا بدون ادعای نبوت
- **استدراج**: از کافر (خدا به او قدرت می‌دهد تا گمراه‌تر شود)
- **سحر و شعبذه**: از ساحر و شعب‌ذر
منابع
۱. کتاب النبوه، طباطبایی
۲. النبوه و الامامه، مطهری
۳. المیزان، ج۳