پیرامون «چرا خدا انسان را آفریده است» پرسشها و شبهههایی مطرح میشود. در این نوشته هر شبهه را جداگانه و مستند پاسخ میدهیم.
پاسخ کلی در یک نگاه
آفرینش انسان بیهدف نبوده است؛ قرآن هدف اصلی را عبودیت و بندگی معرفی میکند: «وما خلقت الجن والإنس إلا لیعبدون». بندگی نه برای رفع نیازی از سوی خدا، بلکه برای رساندن انسان به کمال و قرب الهی مقرر شده است. خدا غنای مطلق دارد و سود و زیانی از بندگی بندگان به او نمیرسد؛ بهرهی یکسرهی عبادت به خود انسان بازمیگردد.
شبههها و پاسخها
اگر خدا بینیاز است، چرا از ما بندگی خواسته است؟
بندگی برای پرورش انسان مقرر شده نه برای برآوردن نیازی در خدا؛ همانگونه که معلم از دانشآموز تمرین نمیخواهد تا خودش چیزی بیاموزد، بلکه تا دانشآموز رشد کند. سود تمام عبادت به بنده بازمیگردد و خدا با آن هیچ کمبودی را از خود جبران نمیکند.
اگر هدف رسیدن به کمال است، چرا انسان اینقدر ضعیف و خطاکار آفریده شده است؟
کمالِ مقصود، کمال اختیاری است نه کمال اجباری. اگر انسان بدون امکان خطا ساخته میشد، مانند فرشته یا سنگ بود و نه انسان؛ ارزش انسان به همین است که با داشتن کششهای گوناگون، راه راست را برمیگزیند و در همین انتخاب رشد میکند.
آیات قرآن در این باب
وَمَا خَلَقْتُ ٱلْجِنَّ وَٱلْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ
من جنّ و انس را نیافریدم جز برای اینکه عبادتم کنند (و از این راه تکامل یابند و به من نزدیک شوند)!
ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلْمَوْتَ وَٱلْحَيَوٰةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًۭا ۚ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْغَفُورُ
آن کس که مرگ و حیات را آفرید تا شما را بیازماید که کدام یک از شما بهتر عمل میکنید، و او شکستناپذیر و بخشنده است.
فِيهِ ءَايَٰتٌۢ بَيِّنَٰتٌۭ مَّقَامُ إِبْرَٰهِيمَ ۖ وَمَن دَخَلَهُۥ كَانَ ءَامِنًۭا ۗ وَلِلَّهِ عَلَى ٱلنَّاسِ حِجُّ ٱلْبَيْتِ مَنِ ٱسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًۭا ۚ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِىٌّ عَنِ ٱلْعَٰلَمِينَ
در آن، نشانههای روشن، (از جمله) مقام ابراهیم است؛ و هر کس داخل آن [= خانه خدا] شود؛ در امان خواهد بود، و برای خدا بر مردم است که آهنگ خانه (او) کنند، آنها که توانایی رفتن به سوی آن دارند. و هر کس کفر ورزد (و حج را ترک کند، به خود زیان رسانده)، خداوند از همه جهانیان، بینیاز است.
اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسشهای خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه میشود.
