پاسخ این موضوع را با زبانی ساده و در عین حال مستند بررسی می‌کنیم.
پاسخ اجمالی
زیرا دین او کامل و جهانی است و کتابش ماندگار و مصون از تحریف. قرآن در واپسین ماه‌های زندگی پیامبر (ص) اعلام کرد دین کامل و نعمت تمام شد و خود او را «خاتم النبیین» معرفی کرد؛ رسالی برای همه‌ی انسان‌ها تا پایان تاریخ. پس از اکمال، نیازی به شریعت تازه نیست و ادعای پیامبری پس از او، با ملاک همه‌ی ادیان باطل است.
توضیح و ادله
خاتمیت بر دو پشتوانه استوار است: یکی کمال دین؛ با نزول آیه‌ی «الیوم أکملت لکم دینکم»، برنامه‌ی الهی در اندازه‌ی نیاز همه‌ی دوران‌ها ارائه شد و رسالت پیامبر اسلام نیز رحمتی برای جهانیان است. دیگری ماندگاری معجزه؛ شریعت‌های پیشین به پیامبران تازه نیاز داشتند چون کتاب‌هایشان محفوظ نماند و جامعه‌شان دگرگون شد؛ اما قرآن در دسترس و محفوظ مانده است و سنت نبویِ مروی، راهنمای عملی جامعه است. افزون بر این، جهانی بودن رسالت او، آن‌جا که فرستاده‌شدنش برای همه‌ی مردم اعلام شده، هیچ شکاف دیگری برای رسالت تازه باقی نمی‌گذارد؛ و مکتب او که برای تکمیل کریمانه‌ترین ارزش‌ها آمده بود، به بلوغ اخلاقی بشر پاسخ می‌دهد و از نوآوری در اصول بی‌نیاز، در فروع همواره با اجتهاد زنده است.
ادله
- آیه‌ی «وما کان محمد أبا أحد من رجالکم ولکن رسول الله وخاتم النبیین» خاتمیت را تصریح می‌کند.
- آیه‌ی «وما أرسلناک إلا کافة للناس» رسالت او را جهانی و فراگیر می‌شمارد.
- آیه‌ی «وما أرسلناک إلا رحمة للعالمین» مأموریت او را رحمت برای جهانیان معرفی می‌کند.
شبهه‌ها و پاسخ آنها
چرا خدا در هر عصر پیامبری تازه نفرستد تا دین همیشه تازه بماند؟
تجدید شریعت آن‌جا لازم بود که دین پیشین تحریف یا ویژه‌ی قومی بود؛ اکنون کتاب محفوظ و پیام جهانی و کامل است. تازگیِ دین به نو شدن شریعت نیست؛ به زنده بودنِ فهم و اجتهاد و عملِ جامعه‌ی دینی است که خود در همین چارچوب ممکن و مطلوب است.
آیا خاتمیت با پیشرفت علمی و اجتماعی بشر نمی‌خواند؟
خیر؛ خاتمیت درباره‌ی اصول و ارزش‌های بنیادین است، نه جزئیات تمدنی؛ قرآن چارچوب‌های ثابت را عرضه کرده و درون آنها، خرد و اجتهاد، فضای نوآوری را باز گذاشته است. سیر تمدن، فرصت‌های تازه‌ی اجرای همان ارزش‌ها را فراهم می‌کند.
آیات قرآن در این باب
مَّا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَآ أَحَدٍۢ مِّن رِّجَالِكُمْ وَلَٰكِن رَّسُولَ ٱللَّهِ وَخَاتَمَ ٱلنَّبِيِّۦنَ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمًۭا
محمّد (ص) پدر هیچ یک از مردان شما نبوده و نیست؛ ولی رسول خدا و ختم‌کننده و آخرین پیامبران است؛ و خداوند به همه چیز آگاه است!
وَمَآ أَرْسَلْنَٰكَ إِلَّا رَحْمَةًۭ لِّلْعَٰلَمِينَ
ما تو را جز برای رحمت جهانیان نفرستادیم.
وَمَآ أَرْسَلْنَٰكَ إِلَّا كَآفَّةًۭ لِّلنَّاسِ بَشِيرًۭا وَنَذِيرًۭا وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
و ما تو را جز برای همه مردم نفرستادیم تا (آنها را به پاداشهای الهی) بشارت دهی و (از عذاب او) بترسانی؛ ولی بیشتر مردم نمی‌دانند!
روایات مرتبط
إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَكَارِمَ الْأَخْلَاقِ
من فقط برای کامل کردن مکارم اخلاق مبعوث شده‌ام.
پرسش‌های پرتکرار
خاتم النبیین دقیقاً به چه معناست؟
به این معنا که پس از او هیچ پیامبری نخواهد بود؛ او واپسین حلقه‌ی سلسله‌ی نبوت است و رسالتش برای همه‌ی انسان‌ها در همه‌ی زمان‌هاست.
اگر کسی ادعای نبوت کرد چه؟
نشانههای ادعای دروغین همانهاست: ناسازگاری با اصول عقلی و وحیانی، نبودِ معجزهی راستین و آشفتگی تعالیم؛ ادعای پیامبری پس از خاتم، با تصریح قرآن جمعناپذیر است.
در نبود پیامبر، راه هدایت چگونه کامل میماند؟
با کتاب محفوظ، سنت مروی، عقل و دانش دینی، و امامت که تداومبخش رسالت است؛ حلقههای هدایت پیوستهاند.
امیدواریم این بررسی روشن‌کننده بوده باشد. نظرات و پرسش‌های خود را با ما در میان بگذارید.