آنچه در ادامه می‌خوانید حاصل گردآوری از منابع معتبر اسلامی است.
پاسخ کوتاه
سوگند در کلام خداوند برای بزرگ‌داشت موضوع سوگند است؛ قرآن به قلم و آنچه مینویسند سوگند خورده و نخستین وحی را نیز با فرمان به خواندن و یادآوری تعلیم الهی به وسیله قلم آغاز کرده است؛ این یعنی دانش و نگارش از پایه‌های حرکت بشر به سوی کمال‌اند.
دلایل و حکمت‌ها
- نخستین آیات نازل‌شده، فرمان به خواندن و یادکرد تعلیم خداوند به انسان با واسطه قلم است؛ چنین آغازی نشان می‌دهد دین با دانش گره خورده است.
- سوگند خداوند به قلم در سوره قلم، ابزار ثبت دانش و حفظ میراث اندیشه نسل‌ها را گرامی می‌دارد.
- قرآن به مؤمنان دانشمند درجات بلند وعده داده و جایگاه دانایان را با نادانان یکسان نمی‌داند.
- در روزگار نزول، شمار نوشتارمندان این سرزمین اندک بود؛ این سوگند عملاً جامعه نوپای مسلمانان را به سوادآموزی و ثبت علم فراخواند.
آثار و فواید
- انگیزه‌ای دینی و عمیق برای تحصیل علم و پژوهش پدید می‌آید.
- کتابت دانش، میراث اندیشه را از نابودی می‌رهاند و تمدن‌سازی پایدار را ممکن میکند.
- پیوند ناگسستنی ایمان و دانش در فرهنگ مسلمانان شکل گرفت و شکوفایی علمی تمدن اسلامی بر همین پایه استوار شد.
آیات قرآن در این باب
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ نٓ ۚ وَٱلْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ
ن، سوگند به قلم و آنچه مینویسند،
ٱلَّذِى عَلَّمَ بِٱلْقَلَمِ
همان کسی که بوسیله قلم تعلیم نمود،
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوا۟ فِى ٱلْمَجَٰلِسِ فَٱفْسَحُوا۟ يَفْسَحِ ٱللَّهُ لَكُمْ ۖ وَإِذَا قِيلَ ٱنشُزُوا۟ فَٱنشُزُوا۟ يَرْفَعِ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ مِنكُمْ وَٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْعِلْمَ دَرَجَٰتٍۢ ۚ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌۭ
ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که به شما گفته شود: «مجلس را وسعت بخشید (و به تازه‌واردها جا دهید)»، وسعت بخشید، خداوند (بهشت را) برای شما وسعت می‌بخشد؛ و هنگامی که گفته شود: «برخیزید»، برخیزید؛ اگر چنین کنید، خداوند کسانی را که ایمان آورده‌اند و کسانی را که علم به آنان داده شده درجات عظیمی می‌بخشد؛ و خداوند به آنچه انجام می‌دهید آگاه است!
روایات مرتبط
طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِيضَةٌ عَلَىٰ كُلِّ مُسْلِمٍ
طلب علم بر هر مسلمانی واجب است.
الْعُلَمَاءُ وَرَثَةُ الْأَنْبِيَاءِ
دانشمندان وارثان پیامبرانند.
پرسش‌های پرتکرار
حکمت سوگند خداوند به مخلوقات چیست؟
سوگند به چیزی نشانه اهمیت و ارزش آن است؛ خداوند با سوگند به قلم، توجه مخاطب را به عظمت این ابزار دانش و ثبت جلب میکند.
مراد از نویسندگان در آیه سوگند به قلم چیست؟
مفسران آن را فرشتگان نویسنده اعمال و نیز دانشنویسان دانستهاند؛ در هر دو تفسیر، ثبت دانش و عمل محترم و درخور سوگند شمرده شده است.
نخستین آیات قرآن چه پیامی درباره علم دارند؟
سوره علق با فرمان به خواندن آغاز میشود و خداوند را کسی معرفی میکند که به انسان با قلم آموخت؛ یعنی نخستین صدای وحی، دعوت به دانشآموختن بود.
اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسش‌های خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه میشود.