پیرامون «عصمت پیامبران چگونه اثبات می‌شود؟» پرسش‌ها و شبهه‌هایی مطرح می‌شود. در این نوشته هر شبهه را جداگانه و مستند پاسخ می‌دهیم.
پاسخ کلی در یک نگاه
عصمت یعنی مصون بودن از گناه و خطا در دریافت و رساندن وحی و در ساحت عمل؛ این ویژگی هم با عقل و هم با نقل اثبات می‌شود. برهان عقلی می‌گوید هدف بعثت، هدایت قطعی است و پیامبری که خود گرفتار خطا شود، این هدف را ناممکن می‌سازد. آیاتی مانند تنزیه پیامبر از سخنِ برخاسته از هوی و گواهی بر نیکی خُلق او، این حقیقت را در قرآن تثبیت می‌کند.
شبهه‌ها و پاسخ‌ها
قرآن از لغزش آدم در ممنوعه و توبه‌ی یونس یاد می‌کند؛ پس عصمت پیامبران مردود است.
آن رخدادها ترکِ اولی یا تصمیم در امری شخصیِ خلافِ بهره بود، نه گناه در رسالت یا معصیت عنادانه؛ در داستان آدم، خدا او را پیش از وقوع آگاه ساخت و سپس برگزید و هدایت کرد.
عصمت، انسان را از قلمرو آزمایش بیرون می‌برد و این نامعقول است.
عصمت سلبِ قدرت نیست، بلکه ثمره‌ی علم و یقینِ رسول است؛ او با علم کامل به عاقبت گناه و شکوه حق، از آن روی می‌گرداند؛ همان‌گونه که انسان عاقل با علم به سمّ بودن زهر، آن را نمی‌نوشد بی‌آنکه ناتوان باشد.
آیات قرآن در این باب
مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَىٰ
که هرگز دوست شما [= محمّد «ص»] منحرف نشده و مقصد را گم نکرده است،
وَمَا يَنطِقُ عَنِ ٱلْهَوَىٰٓ
و هرگز از روی هوای نفس سخن نمی‌گوید!
وَقَرْنَ فِى بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ ٱلْجَٰهِلِيَّةِ ٱلْأُولَىٰ ۖ وَأَقِمْنَ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتِينَ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَطِعْنَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥٓ ۚ إِنَّمَا يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ ٱلرِّجْسَ أَهْلَ ٱلْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًۭا
و در خانه‌های خود بمانید، و همچون دوران جاهلیّت نخستین (در میان مردم) ظاهر نشوید، و نماز را برپا دارید، و زکات را بپردازید، و خدا و رسولش را اطاعت کنید؛ خداوند فقط می‌خواهد پلیدی و گناه را از شما اهل بیت دور کند و کاملاً شما را پاک سازد.
وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِۦ ۖ وَهَمَّ بِهَا لَوْلَآ أَن رَّءَا بُرْهَٰنَ رَبِّهِۦ ۚ كَذَٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ ٱلسُّوٓءَ وَٱلْفَحْشَآءَ ۚ إِنَّهُۥ مِنْ عِبَادِنَا ٱلْمُخْلَصِينَ
آن زن قصد او کرد؛ و او نیز -اگر برهان پروردگار را نمی‌دید- قصد وی می‌نمود! اینچنین کردیم تا بدی و فحشا را از او دور سازیم؛ چرا که او از بندگان مخلص ما بود!
منبع اصلی این نوشتار قرآن کریم و روایات اهل‌بیت (ع) است؛ برای مطالعه‌ی بیشتر، لینک‌های مرتبط را ببینید.