قصه قوم لوط و شهرهای وارونه؛ عذابی که آسمان فرود آمد در قرآن کریم

فحشای علنی، کارنامه قوم لوط را پر کرده بود؛ فرستادگان خدا به مهمانی لوط آمدند و سپس فرمان الهی رسید و آن آبادی‌ها زیرورو شد و بارانی از سنگ، پایان دوره گناه آشکار بود.

روایت

لوط سال‌ها در آبادی‌هایی دعوت کرد که فحشایی بی‌سابقه را آشکارا انجام می‌دادند و در میهمانی‌ها و محافل، از کار زشت خود پرده برمی‌داشتند و به جای توبه، به گردن‌کشی می‌افتادند.

فرستادگان الهی در قالب مهمانان، به خانه ابراهیم و سپس به سوی لوط آمدند. چون وارد شهر شدند، نگرانی لوط بر جای آمد؛ قوم به خانه او شتافتند و خواستند مهمانان را آزار رسانند؛ اما فرشتگان گفتند: ای لوط، ما فرستادگان پروردگار تویم؛ اینان به تو نمی‌رسند.

آنها به لوط بشارت دادند که به فرمان خدا، از این شهر با خانواده‌اش در بخشی از شب بیرون رود و هیچ‌یک از اهلش به عقب نگردد؛ مگر همسرش که کارنامه‌اش با قوم گره خورده بود و سرنوشت قوم بر او نیز واقع شد.

چون فرمان عذاب آمد، آن دیار را زیر و رو ساختیم و بر آنان سنگ‌هایی نشاندار از سوی پروردگارت باراند؛ و این عذاب، از ستمگران دور نیست. شهرهایی که بر پایه فساد ساخته شده بود، بر سر اهلش فرو ریخت.

قرآن بارها از این آبادی‌ها به عنوان نشانه‌ای روشن برای اندیشمندان یاد می‌کند و ویرانه‌های آن را تا روزگار پس از عذاب، بر جای می‌شمارد؛ درس ماندگار آنکه گناه آشکار و بی‌حیا، نه‌تنها فرد که شهر را نیز به لبه پرتگان می‌رساند.

درس‌ها و پیام‌ها

• ◆گناه علنی، سرطان اجتماع است؛ جامعه‌ای که زشتکاری را نمایش عمومی دهد، در معرض عذاب جمعی قرار می‌گیرد.
• ◆پیوند نامحرم با سرنوشت فاسد؛ همسر لوط که دل در گرو قوم داشت، از نجات خانواده جا ماند؛ ایمان، نسبت قلبی است نه فقط خویشاوندی.
• ◆مهمان‌نوازی در برابر شهوت جمعی؛ لوط از مهمانانش دفاع کرد هرچند تنهای تنها بود؛ ادب و غیرت، ملاک مردانگی است.
• ◆عذاب الهی هنگام اتمام حجت می‌آید؛ سال‌ها دعوت و هشدار پیش از آن رخ داده بود.
• ◆برنگشتن به عقب، شرط نجات است؛ فرمان خروج در شب، خودْ آزمون جدایی کامل از محیط فساد بود.

آیات قرآن در این باب

پرسش‌های پرتکرار

شهرهای وارونه کجا بودند؟

آبادی‌هایی که قوم لوط در آن زندگی می‌کردند و بنا بر قرآن و تاریخ، در مسیر سرزمین اردن و کنار دریاچه‌ای نمک قرار داشتند؛ عذاب، آن‌ها را زیر و رو کرد.

چرا همسر لوط نجات نیافت؟

قرآن می‌فرماید جز همسرش که گفته شد از آنچه قوم می‌شتابند، عقب می‌ماند؛ مفسران گفته‌اند او در دین و دل با قوم هم‌مسیر بود و ایمانش نمایه نبود؛ خویشاوندی پیامبر، به تنهایی رهایی نمی‌آورد.

باران سنگ نشاندار چه بود؟

سنگ‌هایی که بنا بر قرآن، نزد پروردگار نشاندار بود و بر قوم لوط بارد؛ تفاسیر آن را سنگ‌های فرستاده از آسمان برای نابودی آنان دانسته‌اند.

خواندنِ یک‌باره کافی نیست؛ بازگشت به این نکته‌ها در تجربه‌ی روزمره، تفاوت‌ساز است.