به مادر موسی وحی شد که فرزندش را شیر ده و هنگام ترس، او را در تابوتی به آب سپارد؛ و خداوند او را بازگرداند تا دیده شود که ترس و غم، بنده‌ای را که خدا نگهبان اوست، نمی‌بلعد.
روایت
فرمان کشتن نوزادان بنی‌اسرائیل، خانه‌ها را در غم فرو برد. در چنین روزهایی، خداوند به مادر موسی الهام کرد که او را شیر ده و هرگاه بر او ترسی چیره شد، او را در صندوقی بگذار و به رود بینداز و نه بترس و نه اندوهگین شو؛ که ما او را به تو بازمی‌گردانیم و او را از فرستادگان خود قرار می‌دهیم.
دل مادر، تنگ‌ترین جای دنیاست و فرزند، تار و پود آن؛ قرآن میفرماید که دل مادر موسی از هر چیز جز یاد فرزندش خالی شد و نزدیک بود او را فاش کند؛ مگر آنکه ما بر دل او صبر و آرامش بستیم تا از مؤمنان بماند.
مادر، فرزند را در تابوتی سپید رها کرد و رود، صندوق را به ساحل کاخ فرعون رساند. آن خانه‌ای که آتش‌نشین بنی‌اسرائیل بود، خود، طفل بنی‌اسرائیل را به آغوش گرفت و همسر فرعون، آسیه، کودک را چشم‌به‌راه بی‌فرزندان ساخت.
خداوند به موسی از پیش، محبت خویش را افکند تا در آن خانه، دیده شود و در دل‌ها نشیند؛ و چون او را از شیر گرفتن خطرناک شد، خواهرش را فرستاد که رد کودک را بگیرد و بگوید: آیا شما خانواده‌ای را می‌شناسید که او را برای شما نگه دارند و خیرخواه باشند؟
این‌گونه بود که موسی به آغوش مادر بازگشت تا چشم او روشن شود و غمگین نشود و بداند که وعده خدا حق است؛ اما بیشتر مردم نمی‌دانند. طفلی که در آب رها شد، در کاخ دشمن بزرگ شد و از آن کاخ، با عصای رسالت به سوی آزادی قوم بازگشت.
درس‌ها و پیام‌ها
- الهام مادرانه در قرآن، کرامت زن مؤمن را نشان می‌دهد؛ وحی به مادر موسی، نوعی خطاب ویژه الهی است که او را در سختترین تصمیم زندگی تنها نگذاشت.
- ترس طبیعی مادر، با تکیه بر وعده الهی به صبر بدل می‌شود؛ داستان تابوت، مدرسه توکل برای همه مادران است.
- خداوند راه‌های بازگرداندن را از راه‌هایی می‌گشاید که بشریت در خواب نمی‌بیند؛ کاخ فرعون، مهد موسی شد.
- پرورش در خانه دشمن، با محبت الهی سازگار است؛ مهم خانه نیست، مهم نگهبانی است که خدا بر جان نهاده است.
- خواهر موسی، الگوی هوشیاری و پیگیری خانوادگی است؛ رد گم‌شده را با ظرافت و تدبیر دنبال کرد.
آیات قرآن در این باب
وَأَوْحَيْنَآ إِلَىٰٓ أُمِّ مُوسَىٰٓ أَنْ أَرْضِعِيهِ ۖ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِى ٱلْيَمِّ وَلَا تَخَافِى وَلَا تَحْزَنِىٓ ۖ إِنَّا رَآدُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ
ما به مادر موسی الهام کردیم که: «او را شیر ده؛ و هنگامی که بر او ترسیدی، وی را در دریا (ی نیل) بیفکن؛ و نترس و غمگین مباش، که ما او را به تو بازمی‌گردانیم، و او را از رسولان قرار می‌دهیم!»
وَأَصْبَحَ فُؤَادُ أُمِّ مُوسَىٰ فَٰرِغًا ۖ إِن كَادَتْ لَتُبْدِى بِهِۦ لَوْلَآ أَن رَّبَطْنَا عَلَىٰ قَلْبِهَا لِتَكُونَ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ
(سرانجام) قلب مادر موسی از همه چیز (جز یاد فرزندش) تهی گشت؛ و اگر دل او را (بوسیله ایمان و امید) محکم نکرده بودیم، نزدیک بود مطلب را افشا کند!
إِذْ تَمْشِىٓ أُخْتُكَ فَتَقُولُ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَىٰ مَن يَكْفُلُهُۥ ۖ فَرَجَعْنَٰكَ إِلَىٰٓ أُمِّكَ كَىْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ ۚ وَقَتَلْتَ نَفْسًۭا فَنَجَّيْنَٰكَ مِنَ ٱلْغَمِّ وَفَتَنَّٰكَ فُتُونًۭا ۚ فَلَبِثْتَ سِنِينَ فِىٓ أَهْلِ مَدْيَنَ ثُمَّ جِئْتَ عَلَىٰ قَدَرٍۢ يَٰمُوسَىٰ
در آن هنگام که خواهرت (در نزدیکی کاخ فرعون) راه می‌رفت و می‌گفت: «آیا کسی را به شما نشان دهم که این نوزاد را کفالت می‌کند (و دایه خوبی برای او خواهد بود)!» پس تو را به مادرت بازگرداندیم، تا چشمش به تو روشن شود؛ و غمگین نگردد! و تو یکی (از فرعونیان) را کشتی؛ اما ما تو را از اندوه نجات دادیم! و بارها تو را آزمودیم! پس از آن، سالیانی در میان مردم «مدین» توقف نمودی؛ سپس در زمان مقدّر (برای فرمان رسالت) به این جا آمدی، ای موسی!
پرسش‌های پرتکرار
الهام به مادر موسی به چه معناست؟
قرآن تعبیر اوحینا را به کار میبرد؛ یعنی خداوند به صورت الهام و القای مطمئن با دل او سخن گفت؛ این نوع الهام، غیر از وحی نبوت است و بندگان صالح نیز گونهای از این خطاب قلبی را تجربه میکنند.
چرا مادر موسی نزدیک بود راز را فاش کند؟
قرآن میفرماید دل او جز به یاد فرزند خالی شد؛ فشار عاطفی مادر در اوج، و بازداشتن او تنها به لطف و ثبات الهی بود؛ و این خود، درس بزرگ رحمت در سختترین امتحان مادرانه است.
تابوت موسی چه بود؟
صندوقی که بنا بر آیات، مادر موسی به فرمان الهی، او را در آن نهاد و به رود انداخت؛ رود آن را به کاخ فرعون رساند و این صندوق، حلقه اتصال خانه غلام صالح به کاخ کفر شد.
اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسش‌های خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه می‌شود.