سوره مریم، داستان بانویی پاک را روایت می‌کند که در محراب عبادت بزرگ شد، به گواهی قرآن از زنان جهان برتر شمرده شد و از روح الهی پسری یافت که در گهواره سخن گفت و در بزرگسالی از پیامبران خدا شد.
روایت
مریم از خاندان عمران و زیر پرورش زکریا در بیت‌المقدس بالید. هرگاه زکریا به محراب او درمی‌آمد، رزقی تازه می‌یافت و می‌پرسید این از کجاست؛ پاسخ می‌شنید که از سوی خداوند است که به هر که بخواهد بی‌حساب روزی می‌دهد. ملائک نیز به او بشارت دادند که خداوند تو را برگزیده و پاک ساخته و بر زنان جهان برتری داده است.
مریم خود را از خانواده‌اش به جایگاهی در شرق بیت‌المقدس جدا کرد و پرده‌ای میان خود و دیگران انداخت. در آن حال، فرشته‌ای در قالب بشری نزد او فرستاده شد تا به او پسری پاک بشارت دهد؛ مریم که پاک‌دامنی خود را از هر آلودگی دور می‌خواست نگه دارد، به خداوند پناه برد؛ اما در پاسخ شنید که این کار خداوند است که او را به آسانی آفریده تا او را برای مردم نشانه‌ای قرار دهد.
حمل فرزند و روزهای دراز آن، مریم را از قوم خویش دور ساخت؛ از این رو به جایگاهی دوردست رفت و درد زایمان او را به تنه نخل رساند و در آن تنهایی گفت: کاش پیش از این مرده و از یادها رفته بودم. در آن لحظه ندایی از پایین‌تر از او شنید که غمگین مباش؛ پروردگارت در پای تو جویی روان ساخته است و با تکان دادن تنه نخل، خرمای تازه بر تو می‌ریزد.
مریم با کودک در آغوش به سوی قوم بازگشت و مردم با تعجب و انگشت نما گفتند: ای خواهر هارون، پدرت بد مردی نبود و مادرت زن بدکاره‌ای نبود. مریم در پاسخ به کودک خود اشاره کرد که با او سخن بگویند؛ مردم گفتند چگونه با کودکی در گهواره سخن بگوییم؟
عیسی در گهواره سخن گفت که من بنده خداوندم؛ به من کتاب داده و مرا پیامبر ساخته است و هر جا که باشم مرا مبارک و سفارش‌کننده به نماز و زکات تا زمانی که زنده‌ام قرار داده است. این سخن، دفاع خداوند از آبروی بانویی پاک بود و آغاز رسالتی که تا آسمان کشیده شد.
درس‌ها و پیام‌ها
- طهارت و عبادت، ظرفیت انسان را برای دریافت بزرگ‌ترین موهبت‌های الهی آماده می‌کند.
- انسان بودن مریم و ترس‌ها و اندوه‌هایش، نشان می‌دهد که قداست، بی‌غیرت از انسانیت جدایی‌ناپذیر نیست؛ خداوند در سخت‌ترین لحظه او را تنها نگذاشت.
- خداوند از آبروی بندگان صالحش دفاع می‌کند و گاه کوچک‌ترین ابزارها، مانند سخن کودکی در گهواره، بزرگ‌ترین تهمت‌ها را می‌شوید.
- معجزه، هدیه‌ای است در خدمت هدایت؛ سخن گفتن عیسی در گهواره برای آن بود که قوم، او را بنده و پیامبر خدا بدانند.
- تسلی الهی گاه از راه‌های کاملاً غیرمنتظره می‌رسد؛ جوی آب و خرما در بیابان، پاسخ گریه‌ی یک مادر بود.
آیات قرآن در این باب
وَٱذْكُرْ فِى ٱلْكِتَٰبِ مَرْيَمَ إِذِ ٱنتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِهَا مَكَانًۭا شَرْقِيًّۭا
و در این کتاب (آسمانی)، مریم را یاد کن، آن هنگام که از خانواده‌اش جدا شد، و در ناحیه شرقی (بیت المقدس) قرار گرفت؛
فَأَتَتْ بِهِۦ قَوْمَهَا تَحْمِلُهُۥ ۖ قَالُوا۟ يَٰمَرْيَمُ لَقَدْ جِئْتِ شَيْـًۭٔا فَرِيًّۭا
(مریم) در حالی که او را در آغوش گرفته بود، نزد قومش آورد؛ گفتند: «ای مریم! کار بسیار عجیب و بدی انجام دادی!
قَالَ إِنِّى عَبْدُ ٱللَّهِ ءَاتَىٰنِىَ ٱلْكِتَٰبَ وَجَعَلَنِى نَبِيًّۭا
(ناگهان عیسی زبان به سخن گشود و) گفت: «من بنده خدایم؛ او کتاب (آسمانی) به من داده؛ و مرا پیامبر قرار داده است!
وَإِذْ قَالَتِ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ يَٰمَرْيَمُ إِنَّ ٱللَّهَ ٱصْطَفَىٰكِ وَطَهَّرَكِ وَٱصْطَفَىٰكِ عَلَىٰ نِسَآءِ ٱلْعَٰلَمِينَ
و (به یاد آورید) هنگامی را که فرشتگان گفتند: «ای مریم! خدا تو را برگزیده و پاک ساخته؛ و بر تمام زنان جهان، برتری داده است.
پرسش‌های پرتکرار
چرا قرآن مریم (س) را بر زنان جهان برتری داده است؟
قرآن از زبان ملائک میفرماید خداوند او را برگزیده، پاک ساخته و بر زنان جهان برتری داده است؛ و این برگزینی به پاکی، عبادت و تحمّل مسئولیتی بزرگ در راه خداوند بود.
تولد عیسی (ع) چگونه رخ داد؟
قرآن میفرماید خداوند روح خود و کلمهای از خود را به مریم بشارت داد و این ولادت بهگونهای معجزهآسا و بدون پدر، به مشیت الهی انجام پذیرفت.
مریم (س) هنگام بازگشت به قوم خود چه کرد؟
او به جای پاسخ دادن به اتهامها، به کودک در آغوش خود اشاره کرد تا خودِ عیسی، نخستین دفاع را بر زبان آورد و صداقت مادرش را آشکار سازد.
سخن پایانی آنکه این موضوع را نباید فقط «بدانیم»؛ قرار دادن آن در زندگی روزمره، مغز تن است.