ابراهیم و نمرود؛ آتشی که گلستان شد — قصه‌ای از قرآن با درس‌های امروزین

فرمانروایی با خداوند درباره زنده کردن و میراندن به ستیز برخاست و ابراهیم او را به آیتی بی‌پاسخ نشاند؛ سپس آتشی که برای سوزاندن یار خدا فراهم شد، به فرمان آسمان سرد و سلامت گشت.

روایت

نمرود بر سرزمینی فرمان می‌راند که خود را خدا می‌خواند و فرمانروایی خودخوانده، دعوت توحیدی ابراهیم را که پیوسته در آن دیار دنبال می‌کرد، به ستیز آشکار کشید.

او روزی با ابراهیم به گفت‌وگویی تکبرآمیز برخاست و گفت: من زنده می‌کنم و می‌میرانم؛ یعنی جانشان را می‌بخشم و مخالفان را می‌کشم. ابراهیم پاسخی داد که چارهای برایش نبود: خداوند خورشید را از خاور می‌آورد؛ تو آن را از باختر بیاور.

نمرود که پاسخی نداشت، به زور پناه برد؛ فرمان داد هیزمی فراوان گرد آورند و ابراهیم را در آن بیندازند تا دیدهبانان شکست خورده باورها، پیروزی را به چشم ببینند. بنا بر نقل‌ها، او را با پرتاب‌افکنی در آتش انداختند.

خداوند خطاب به آتش فرمود: ای آتش، بر ابراهیم سرد و سلامت باش. شعله‌هایی که برای سوزاندن آماده شده بود، به گلستانی آرام بدل شد و آسمان، آغوش خود را برای یار خدا گشود.

ابراهیم از میان آن گرداب بی‌رنج بیرون آمد و نمرود و همراهانش، رسوایی بزرگی در تاریخ باقی گذاشتند؛ و خداوند این واقعه را نشانه‌ای جاودان کرد که توفان زور، در برابر فرمان آفریدگار، بر چیزی توان ندارد.

درس‌ها و پیام‌ها

• ◆استدلال کوتاه و دقیق، از جنگ و زور مؤثرتر است؛ یک جمله ابراهیم، کاخ ادعای الوهیت نمرود را فرو ریخت.
• ◆آتش هرگاه سوزاننده باشد، به اذن خداست؛ همان قانونی که به فرمان او برای دیگران سوزان است، برای یارش گلستان می‌شود.
• ◆بندگت صادق در دل تهدید نیز آرام است؛ او می‌داند تصمیم نهایی درباره جانش، در دست کسی است که آتش را آفریده است.
• ◆ظالمان هنگام بی‌پاسخ ماندن، به خشونت روی می‌آورند؛ این خود گواه شکست منطقی آنان است.

آیات قرآن در این باب

پرسش‌های پرتکرار

گفت‌وگوی ابراهیم و نمرود در کدام آیه آمده است؟

در آیه ۲۵۸ سوره بقره؛ خداوند کسی را که درباره پروردگارش با ابراهیم ستیزید، چنین توصیف می‌کند که خداوند او را پادشاهی داده بود و او در ادعای زنده کردن و میراندن درافتاد.

آیا آتش واقعا سرد شد یا معنایی دیگر دارد؟

ظاهر آیه تصریح دارد که آتش بر ابراهیم سرد و سلامت بود؛ بسیاری از مفسران افزوده‌اند که به برکت آن، محل آتش سبز و خرم شد، اما این بخش از روایات است و اصل معجزه، سرد و بی‌ضرر شدن آتش است.

تفاوت این ماجرا با قصه شکستن بت‌ها چیست؟

قصه شکستن بت‌ها به تبیین ضعف بتان و حیله ابراهیم در اثبات بطلان شرک می‌پردازد؛ اینجا کانون داستان، گفت‌وگوی عقلی با مدعیان الوهیت و نجات معجزه‌آسا از آتش است.

امیدواریم این بررسی روشن‌کننده بوده باشد. نظرات و پرسش‌های خود را با ما در میان بگذارید.