پیرامون «آیا اسلام با علم در تعارض است؟» پرسشها و شبهههایی مطرح میشود. در این نوشته هر شبهه را جداگانه و مستند پاسخ میدهیم.
پاسخ کلی در یک نگاه
نهتنها تعارضی نیست، بلکه از نخستین وحی، آموزش ستون دعوت اسلامی بوده است؛ نخستین آیات نازلشده دربارهی خواندن، نوشتن و دانستن است. آنچه گاه تعارض نامیده میشود، در حقیقت تعارض میان نظریهی علمیِ زمانمند با برداشتی خاص و نادرست از دین است، نه تعارض میان دین و علم در مقام ذات. قرآن به تفکر در آسمانها و زمین و نفس انسان فرا میخواند و علمآموزی را وظیفهی هر مسلمان شمرده است.
شبههها و پاسخها
نظریهی تکامل با آفرینش آدم از خاک در تعارض است.
قرآن دربارهی سازوکار پیدایش جسم آدم جزئیات قطعی نمیدهد و تنها مراحل خلقت را بیان میکند؛ تعارض ادعاشده میان «فهم خاصی» از متن و «فرضیهای علمی» است، نه میان خودِ دین و خودِ علم.
تاریخ نشان میدهد عالمان دینی با دانشمندان مبارزه میکردند.
چنان برخوردهایی از نسبت قدرت و اندیشه در دورهای خاص سر برمیزد، نه از جنس تعالیم دین؛ در همان دورهها مراکز دینی خود حامی رصدخانهها و پرورش پزشکان و ریاضیدانان بودند.
آیات قرآن در این باب
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ ٱقْرَأْ بِٱسْمِ رَبِّكَ ٱلَّذِى خَلَقَ
بخوان به نام پروردگارت که (جهان را) آفرید،
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوا۟ فِى ٱلْمَجَٰلِسِ فَٱفْسَحُوا۟ يَفْسَحِ ٱللَّهُ لَكُمْ ۖ وَإِذَا قِيلَ ٱنشُزُوا۟ فَٱنشُزُوا۟ يَرْفَعِ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ مِنكُمْ وَٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْعِلْمَ دَرَجَٰتٍۢ ۚ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌۭ
ای کسانی که ایمان آوردهاید! هنگامی که به شما گفته شود: «مجلس را وسعت بخشید (و به تازهواردها جا دهید)»، وسعت بخشید، خداوند (بهشت را) برای شما وسعت میبخشد؛ و هنگامی که گفته شود: «برخیزید»، برخیزید؛ اگر چنین کنید، خداوند کسانی را که ایمان آوردهاند و کسانی را که علم به آنان داده شده درجات عظیمی میبخشد؛ و خداوند به آنچه انجام میدهید آگاه است!
أَمَّنْ هُوَ قَٰنِتٌ ءَانَآءَ ٱلَّيْلِ سَاجِدًۭا وَقَآئِمًۭا يَحْذَرُ ٱلْءَاخِرَةَ وَيَرْجُوا۟ رَحْمَةَ رَبِّهِۦ ۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى ٱلَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَٱلَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ ۗ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُو۟لُوا۟ ٱلْأَلْبَٰبِ
(آیا چنین کسی با ارزش است) یا کسی که در ساعات شب به عبادت مشغول است و در حال سجده و قیام، از عذاب آخرت میترسد و به رحمت پروردگارش امیدوار است؟! بگو: «آیا کسانی که میدانند با کسانی که نمیدانند یکسانند؟! تنها خردمندان متذکّر میشوند!»
اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسشهای خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه میشود.
