پیرامون «وحی و الهام چه تفاوتی دارند؟» پرسش‌ها و شبهه‌هایی مطرح می‌شود. در این نوشته هر شبهه را جداگانه و مستند پاسخ می‌دهیم.
پاسخ کلی در یک نگاه
وحی، ارتباط مستقیم و آگاهانه‌ی خدا با پیامبران از راه فرشته، از پسِ پرده یا خطاب بی‌واسطه است و محصول آن دین و کتاب آسمانی است؛ اما الهام، القای مستقیم معنا در قلب است که برای انسان‌های گوناگون و حتی برخی جانوران ممکن است و پیام‌آور رسمی خدا و شریعت‌آور نیست. قرآن راه‌های سخن‌گفتن خدا با بشر را مشخص برشمرده است. بدین‌سان، وحی مقامی است ویژه‌ی انبیا و الهام موهبی گسترده‌تر.
شبهه‌ها و پاسخ‌ها
اگر الهام واقعی است، پس هر کس می‌تواند ادعای پیام گرفتن کند.
الهام شریعت نمی‌آورد و به دعوت و دین جدید نمی‌انجامد؛ هر الهامی که با قرآن و سنت و عقل نخواند پذیرفته نیست و ادعای نبوت پس از خاتم پیامبران باطل است.
برخی می‌گویند الهام به اولیای الهی نازل می‌شود و نیازی به شریعت نیست.
نگاه اسلامی، ولایت را در درون شریعت می‌بیند نه بیرون آن؛ الهام اولیاء رنگ و بوی جذبه دارد، اما سنجش آن با معیارهای دین است و هیچ‌کس از دایره‌ی تکلیف بیرون نیست.
آیات قرآن در این باب
۞ وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ ٱللَّهُ إِلَّا وَحْيًا أَوْ مِن وَرَآئِ حِجَابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًۭا فَيُوحِىَ بِإِذْنِهِۦ مَا يَشَآءُ ۚ إِنَّهُۥ عَلِىٌّ حَكِيمٌۭ
و شایسته هیچ انسانی نیست که خدا با او سخن گوید، مگر از راه وحی یا از پشت حجاب، یا رسولی می‌فرستد و بفرمان او آنچه را بخواهد وحی می‌کند؛ چرا که او بلندمقام و حکیم است!
وَأَوْحَىٰ رَبُّكَ إِلَى ٱلنَّحْلِ أَنِ ٱتَّخِذِى مِنَ ٱلْجِبَالِ بُيُوتًۭا وَمِنَ ٱلشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ
و پروردگار تو به زنبور عسل «وحی» (و الهام غریزی) نمود که: «از کوه‌ها و درختان و داربستهایی که مردم می‌سازند، خانه‌هایی برگزین!
وَأَوْحَيْنَآ إِلَىٰٓ أُمِّ مُوسَىٰٓ أَنْ أَرْضِعِيهِ ۖ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِى ٱلْيَمِّ وَلَا تَخَافِى وَلَا تَحْزَنِىٓ ۖ إِنَّا رَآدُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ
ما به مادر موسی الهام کردیم که: «او را شیر ده؛ و هنگامی که بر او ترسیدی، وی را در دریا (ی نیل) بیفکن؛ و نترس و غمگین مباش، که ما او را به تو بازمی‌گردانیم، و او را از رسولان قرار می‌دهیم!»
إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْىٌۭ يُوحَىٰ
آنچه می‌گوید چیزی جز وحی که بر او نازل شده نیست!
امیدواریم این بررسی روشن‌کننده بوده باشد. نظرات و پرسش‌های خود را با ما در میان بگذارید.